Foto von aufgeschlagenen Büchern

Predigt über Joel 3,1-2

Pastor Dieter Andresen

11.09.2004 zum Plattdeutschen Kirchentag im St. Petri-Dom in Schleswig

Wi höört en Woord ut dat Oole Testament, vun den Propheten Joel, in’t 3. Kapitel:
Dor kümmt een Tiet, seggt Gott, dor warr ik mien’n Geist utgeten över allens, wat dor leevt. Denn schüllt ju Söhns un Döchter Propheten warrn, un den Oolen schüllt Drööme beleven, un den jungen Lüüd schüllt Gesichten sehn. Ok över de Knechten un Deenstdeerns warr ik mien’n Geist utgeten in de dore Tiet.

Leewe Gemeen!

Frischen Wind - dat bruukt wi, wenn de Sommer dat allto good mit uns meent. Dag för Dag nix as Sünnschien un bruddige Hitten, un de Luft steiht meist still! Denn stöhnt wi un lengt nah en frische Bries.
Frischen Wind - dat bruukt de Minsch, wenn dat Leben so nah un nah indröögt. Een Dag löppt so weg as de anner, un dor ännert sik nix mehr. Denn tööwt een dor op, dat dor mal wat Niees passeert!
Frischen Wind bruukt en Seilschipp, wenn dat Fohrt maken schall. Wenn de See glatt as en Spegel is, un dat Boot dümpelt so vör sik hen un de Mast latt de Flünken hangen - denn ward dat Tiet, dat de Wind opfrischen deit, un dat geiht endli vöran!
Frischen Wind - dat bruukt wi ok in uns’ Staat un Gesellschop. Dor lett dat veelmals ok so, as wenn nix mehr vöran geiht. All de Gruppen, de dor togang sünd, un jede hett bloots ehr eegen Int’ressen in’t Oog. Een peddt de anner op de Fööt, wenn de sein Nääs to wiet ruutsteken deit. Un wenn dor wat ännert warrn schall, sünd se glieks at Jammern un Jaulen. Anners warrn mutt dor wat, dor sünd sik all eenig üm - aver Gott trööst, wenn dat richdig mal loosgahn schall! Un denn ok noch bi’t eegene Portmanneh! Denn ward dor aver fix en Pahl vörsett! Un allens blifft wedder bi’t Oole.
Frischen Wind - dat bruukt wi ok in de Kark. De Kark ward jo geern mit en Schipp verglekem: mit vulle Fahnen un Segels. Wi hebbt dat Bild vör’n op den Deckel vun dat Gesangbook, un den Titel dor ünner: „Op goden Kurs!“ (Dat is jo ok dat Motto vun dissen Karkendag!)
En starke Bild för de Kark is dat! Dor lett sik veel Schönes bi denken! Aver passt dat ok noch? Sünd wi würklich „op goden Kurs“? De Stimmung an Boord is jüst nich to’n besten! Dor is nich veel Hoffen op frischen Wind. Mehr so’n Bangen för en Storm, de dor kamen kunn. Noch is he nich dor, un dor röögt sik meist nix. Överall Flaute. Keen Geld in de Kass. Aver de swarten Wulken sünd al to sehn. Dat ward wull en Storm, de de Segels nich füllt, nee de ehr tweirieten ward. Un nu ward een Segel nah dat anner gau rinhaalt: Hier mal Gemeenden tohoopsmeten, dor mal en Wark stilleggt, en Kark dichtmaakt, Mitarbeiders entlaten - hier mal en halve Paster insett un dor mal een to Dreeviddel, un noch mehr so’n Prüünkraam un Flickwark.
Mag jo ween, dat et anners nich geiht, un denn mutt dat wull so maakt warrn. Man bloots: Lebennig ward dor nix vun. Un dat Karken-Schipp dümpelt so vör sik hen un kümmt doch nich vöran. Un keen Stüürmann is dor, de weet, wo dat hen gahn schall. Un de noch blewen sünd vun de Mannschaft, hoolt sik an de Reling fast, ut Angst dat se ok över Boord gahn mööt bi dat groote Spooren. „Frische Wind in de Kark?“ Dor kann een wull lang op luur’n.

Denkt wi mal en Oogenblick dor an, woans dat anfungen hett mit de Kark. Dor keem wat över de Lüüd, wo se nich gegenan kunnen. En niee Geist keem dor rin in de Welt, de dat vördem nich geven harr. Een Geist, de Keden tweirieten un Muuern dalleggen kunn. Hillige Geist seggt de Bibel dorto.
Vun dissen Geist redt ok unse Text, dat Woord ut den Profeten Joel: Dor seggt Gott: Ik warr mien’n Geist utgeten över allens, wat dor leewt. Ruach steiht hier op hebräisch för „Geist“. Ruach - dat Woord klingt al so ruuchbannig - as wenn dor wat wild in de Gang is. So hebbt de Lüdd in de Bibel dat ok beleewt: Ruach, dat heet nich bloots Geist, dat steiht ok för Wind un för Storm!
De hebräische Spraak makkt dat mögli: „Geist“ un „Wind“ - een- un datsülwige Woord! Wat segg ik: sogor een- un datsülwige Saak! Is dat nich to’n Verwunnern? Wenn wi dat Woord „Geist“ höört, denn denkt wi uns wer weet wat dorbi oder ok gornix. Vielich wat över de Maten Fienes, wat een nich sehn und nich anfaten kann. Man dor weet de Bible nix vun. „Geist“ is hier en Macht, de en Minschen faatkriggt un in de Gang bringt - nich bloots in’n Kopp, nee, mit Fleesch un Been un allens, wat he hett. Dat is he - de „frische Wind“, den wie nöddig hebtt!
Un wenn wi nu an de Tokunft denkt, un warrt dor över trurig tomood, un de Fraag maakt uns bang: „Wo schall dat noch hen mit de Minschen?“ „Wo geiht dat wieder mit Glooben un Kark?“ Un wi wüllt uns an’n leewsten verkrupen un mit allen nix mehr to doon hebb’n - jüst denn kann dat losgahn, wo nüms mehr mit rekent hett: Dat en niee Geist in de Welt kümmt! Dor gifft dat keen Sekerheit gegen. Wi meent jo, wi mööt allens seker maken, allens in’n Vörunnt bereken. Aver disse Geist fraagt dor nix nah. De weiht, wo he will - in de Kark un ok buter de Kark.
Jüst dor, wo Minschen mit ehr Rekens an’t Enn sünd, kann dat passeer’n, dat dat Hart wedder Füüer fangt. Dat Jesus sien Saak wedder anfangt to lüchten, un Lüüd sik ansteken laat vun sien Leev. Wi hebbt dat nich in de Hand. Gott sien Geist fraagt dor nich nah, wolang du al dorbi büst, wo öft du to Kark geihst - oder ok gornich mehr - he kümmt eenfach bi un seggt: „Kumm! Tier di nich lang! Jüst di kann ik bruken.“

Wat för’n Geist dat is, mit den wi dat dor to doon kriegt, dor gifft disse Text uns Bescheed vun. Un dat Eerste, wat wi dor to höör’n kriegt:
Gott sien Geist kümmt to all de Minschen!

Ik warr mien’n Geist utgeten över allens, wat dor leewt.
Över allens! Dat mööt wi eerstmal verknusen, dat de Annern jümmer mit meent sünd vun Gott! Ok de, de wi nich verstaht!
Ok de, de uns nich nah de Mütz sünd. Vielich, wiel se anners leewen wüllt as wi sülm. Vielich, wiel se dat mit Fomili un Fruu un Kinner nich trechkregen hebbt oder nix dor mit anfangen köönt. Vielich, wiel se anner Wünsche kebbt, anner meenungs över Gott un de Welt. De sünd hier all mit meent! Ok de Frömden, de en poor Straaten wieder wahnt. Ok de mit’n Koppdook. Ok de, de ehr Kinner mit unsen to School gaht, aver nich mit ehr Wiehnachten fiert, wiel ehr Gloov dat nich tolett. Ok de Nawer, den ik op un dal nich verdregen kann. Jo, aver wenn Gott em verdregen will, wat denn? Denn mutt ik jo wull ümdenken, ok wenn mi dat toeerst suur ward!
Wo Gott sien Geist henkümmt, dor is dat mit dat Tuun-Trecken un Döör’n-Verrammeln to Enn. Un dat een dör de Welt löppt mit en Gesicht, wo op schreeben steiht: „Kumm mi nich an de Farv, mit di will ik nix to doon hebb’n!“ Dat geiht denn ok nich mehr. Mit so’n „Geist“ will Gott nix to doon hebb’n. Denn dat is överhaupt keen Geist, dat is bloots dicke Luft, de krank un kaputt maakt. Gott sien Geist, sien Ruach, de fohrt dor rin as en frische Wind un puust’t de dicke Luft weg. De Tuuns warrt dalreten un de Döören warrt opstött, un een kümmt in’t Friee. Un süht denn de Welt un de Minschen üm sik rüm mit anner Oogen. Un denn heet dat. „Kumm ruut ut dien Lock! Bliew hier nich sitten un doo si sülm leed. Liek di üm! Du büst nich alleen ok de Welt. De Annern dor, de wüllt ok leven - jüst so as du. Gott stött ehr nich weg, un denn dörfst du dat al lang nich.“

Un dat Tweete, wat hier seggt ward: Gott sien Geist stellt de Welt op’n Kopp. In unse Minschenwelt geiht dat nah de Regel: „Wat hooch steiht, ward lööwt, un wat ünnen liggt, ward peddt.“ Gott sien Regeer’n geiht annersrüm. Bi em heet dat: „Wat hooch steiht, mutt hendal, un wat in de Schiet liggt, dat schall sik oprichten.“ In unse Welt heet dat: „Geld regeert de Welt.“ „Bloots, wat sik rekent, dörf an’t Leven bliewen. De ünner de Rööd kümmt, hett dat nich anners verdeent un mutt sehn, wo he afblifft.“ Disse Aart to denken maakt sik nu överall breet - sogor in de Kark, wo dat nu richdig nich henpasst! Dnn de Kark ehr Saak is Gott sien Geist un sein Leev, un de rekent sik nu mal nich. De Leev gifft sik sülm weg un fraagt nich dornah, wat se wedder kriggt. Anners is se gornich dor.
So süht Gott sien Regeer’n ut. He höllt sik nich an de Ordnung, de wi uns trechklütert hebbt. In disse Ordnung hett bloots de wat to segg’n, de wat vörwiesen kann: Utbildung, Deenst-Johren, Erfohrung. Junge Lüüd dörft dor nich lang nich mitsnacken. De schüllt sik de Höörn eerstmal afstöten. Hier aver heet dat: Ju Söhns un Döchters schüllt Profeten warrn, … un de jungen Lüüd schüllt Gesichten sehn.
Jo, wenn een dat ahnen kunn, wat de jungen Lüüd dör den Kopp geiht! Wat de sik wull denkt över dat Kröpelwark vun Vörschriften un Regels, wo wi uns’ Leven mit intühnt hebbt! Wi könnt bloots hoffen, dat se dor över ruutkieken köönt! Dat se op anner Ideen kaamt, wenn se mal an de Sprütt sünd! Dat se sik wat vörstellen köönt, wat för uns noch nich to sehn in. „Visionen“ seggt man dorto. De jungen Lüüd schüllt Gesichten sehn. Dat hett nix mit Krankheit to doon, nix mit Fever-Drööm un överspöön’sche Ideen. Dat is Realismus vun Gott. Un den hebbt wi hoochnödig, wenn wi överleben wüllt!
Aver nich bloots de Jungen sünd meent. Hier steiht ok: De Oolen schüllt Drööme beleven. Ok dorför is in uns’ Ordnung keen Platz. „De Oolen? Wat wüllt de denn noch? De hebbt ehr Leben doch achter sik. Un keen Tokunft mehr vör sik. Wat gifft dat dor noch to drömen?“ Aber fraag ehr man mal, de Oolen, watvör Drööme se hebbt, vun en anner Aart Leven, wo Minschen noch bi’nanner weer’n in Höög und Möög, wo een den annern in’t Oog harr un sik kümmern dee, wenn’t nödig weer. Drööme vun de „Oole Tiet“ - nee, de weet nich bloots schöön, weet Gott nich! (Un de Oolen weet dat an’n besten!) Aver wat harr se nich allens, de oole Tiet, wat dat Hart warm maken kunn, un wat nu verloor’n is! Dor sünd de Oolen noch lang nich mit dörch, glööw man jo nich! Un dat schüllt wi weten: Gott nimmt so’n Drööme eernst, un denn schüllt wi dat ok doon!

Un dat Letzte, wat wi hier höört: Gott sprickt de Spraak vun de Lütten. Hier bi Joel heet dat: Ok över de Knechten un Deenstdeenrs warr ik mien’n Geist utgeten. So füng dat mal an mit dat Evangelium: bi de lütten Lüüd, de de Welt nich op de Reken hett. Jesus sien Frünnen, dat weer’n Galiläer, Lüüd vun’t Land, ahn Bildung un feine Maneeren. „Galiläer“, dat weer sowat as: de Plattdüütschen vun Israel. De harrn se in Jerusalem nich op de Reken. Aver so füng dat an: dat Jesus sik mit de Armen un Ringen an een Disch sett’ un mit ehr snacken dee in ehr eegen Spraak. Nich vun baben dal, nee Oog in Oog un op lieke Hööchd! Sowat harrn se noch nümmer beleewt! De Preesters un Pharisäers harrn jo ok vun dat „Himmelriek“ spraken. Aver dat harr sik jümer so anhöört as: „Nee! Kümmt nix nah! So’n een as di kann Gott in sien Riek nich bruken.“ Mennigeen plattdüütsche Minsch mag dat ok so beleewt hebbn för üm un bi hunnert Johr, wenn he mal to Kark keem, dat he dat Geföhl kreeg: „Nee, passt nich för di! Musst wull eerstmal to Huus gahn un richdig Düütsch snacken lehr’n, ehr du dat hier begriepen kannst!“ Un dit Geföhl hett veele Plattdüütschen ruutdrewen ut de Kark un toletz ok ut ehr Spraak. Se hebbt meent, se müssen sik för dat Plattdüütsche schaamen un hebbt dat toletz opgewen.
Jesus sä to so’n Lüüd: „Kopp hooch! Gott sien Riek is tooeerst för ju dor! Un wenn all de groten Herrn in Israel un annerwärts, de Preesters un Lehrers un de Professers un de Experten un de Baaskeelrs in de Medien, wenn de ju all nich op de Reken hebbt, denn schüllt ji weten: Gott hett ju toeerst op de Reken!
Wat hoock steiht, mutt hendal, un wat ünnen liggt, schall sik oprichten. Dat is Gott sein „Regierungsprogramm“ - jüst annersrüm as bi uns!
Wo dit Programm Minschen faatkriegen deit - in Kopp und Hart un mit Fleesch un Been - dor mutt een op frischen Wind nich lang töwen. De kümmt denn gans vun alleen. Jüst dor, wo de Tokunft traag un düster utsüht, gellt dat, wat Gott toseggt, eerst recht: Ik warr mein’n Geist utgeten över allens, wat dor leewt. Dit Verspreken is in de Welt un kann nich mehr utlöscht warrn. De sik dor op verlaten deit, blifft lebennig.

Amen.